Bir işin karşılığını konuşurken kayıt, anlaşma ve ödeme nasıl ayrılır?

Uşak üretimi, eğitimler, pazar çalışmaları ve diğer katkılar için proje, katkı türü, anlaşma numarası, yükümlü taraf, kaynak bütçe ve ödeme koşulları ayrı kaydedilir. Yeni proje kaydında toplam katkı, önceden karşılanan kısım ve bekleyen katkı ayrılır. Ödeme yükümlülüğü belirlenmiş karşılık ile projenin başarısına bağlı katkı farklı koşullarla izlenir. Tamamlanan işin dayanağı başka bir yetkili tarafından incelenmeden önerilen tutar onaylı hak sayılmaz.

Örneğin onaylanan hak 1.000 Ben Akçe ise ve bunun 300 Ben Akçelik kısmı gerçekten karşılanıp dayanağıyla kaydedilirse kalan hak 700 Ben Akçe olur. Katkı geçmişi ve ilk tutar korunur. Aynı dekont tekrar kullanılamaz; yanlış ödeme kaydı silinmeden gerekçeli ters kayıtla düzeltilir. Bu rakamlar yalnızca örnektir.

Ödeme talebi tek başına hakkı azaltmaz ve ödeme tarihi garantisi vermez. Manuel ödeme kaydı banka veya sağlayıcı teyidi değildir. Katkı puanları kendiliğinden alacağa dönüşmez; para desteği, yatırım, ortaklık ve gelir payı sözleşmeleri ayrıca ele alınır. Hak tutarlarını yalnız ilgili kişi ve yetkili genel koordinasyon görür.

Bir katkı ücretle, masraf iadesiyle, önceden konuşulmuş bir payla ya da gönüllü ve karşılıksız olarak sunulabilir. Değerli olması kendiliğinden para doğurduğu anlamına gelmez; karşılıksız olması da görünmez kalmasını gerektirmez. Hangisinin söz konusu olduğu işe başlamadan önce açıkça konuşulmalıdır.

BenBiz’de katkı kaydı insanın değerini puanlamaz. Yalnızca belirli bir işte neyin, kim tarafından, hangi koşullarla sunulduğunu görünür kılmaya yarar. Teşekkür, topluluk içindeki itibar, ekonomik hak ve gerçek ödeme birbirinin yerine geçirilmez.

Örneğin Elif bir çantayı diktiğinde emeği kayda geçebilir. Eğer ücreti ve koşulları önceden kararlaştırılmışsa iş kabul edildiğinde bir alacak doğar; ödeme ise ancak gerçek kaynak ayrılıp kararlaştırılan yolla kendisine ulaştığında tamamlanır. Bu sayfadaki kişiler ve tutarlar yalnızca bu ayrımı anlatan örneklerdir.

Her katkı BenAkçe’ye dönüşmez. Gönüllü sunulan emek, bir teşekkür veya katkı puanı ekonomik karşılık kararlaştırılmadıkça yalnızca katkı kaydında kalır. Ben Akçe, önceden kabul edilen koşullarla onaylanan katkının henüz karşılanmamış hakkını kayda alır; kişinin değerini veya topluluktaki yerini ölçmez.

Önerdiğimiz sabit hesap ilişkisi 100 BenAkçe = 1 BenGram; başka bir deyişle 1 BenAkçe, 0,01 BenGrama karşılık gelir. Bu oran iki ayrı varlık arasında alım–satım kuru değildir. Aynı referans değerin gündelik kullanımda daha küçük, BenGram ölçeğinde daha büyük yazılmasıdır.

Projeye bağlı tutar, koşullu karşılık, kesinleşmiş fakat ödeme bekleyen alacak, kaynağı ayrılmış hak ve tamamlanmış ödeme ayrı durumlarda gösterilmeli; hepsi harcanabilir para gibi tek toplamda görünmemelidir.

Bir BenGram, seçilecek açık fiyat kaynağındaki 1 gram altının referans değerini; 100 BenAkçe de aynı değeri daha küçük birimlerle anlatır. BenAkçe ile BenGram arasında dönüşüm yeni kazanç, ikinci bir bakiye veya değer artışı yaratmaz.

BenGram yazması, bir kişinin adına fiziksel altın alındığı ya da saklandığı anlamına gelmez. Bugün ilan edilmiş altın rezervi, altına çevrilebilir bakiye veya gram altın teslim taahhüdü yoktur. Fiyat türü, saflık, veri kaynağı ve hangi anın esas alınacağı bağlayıcı kullanımdan önce açıkça belirlenmelidir.

BenGram, dış ödemeye hazır durumun adı değildir; bu, tutara ait ayrı bir kayıt durumudur. Bir hak ödeme için ayrıldığında aynı tutar iç kullanımda kilitlenmeli; inceleme, ödemeye hazır ve ödendi kayıtları ayrıca tutulmalıdır. Gerçek ödeme, kararlaştırılan para biriminde ve yetkili ödeme yolu üzerinden tamamlanır.

Bir katkının yapıldığı gün ile karşılığının ödendiği gün aynı olmayabilir. Enflasyonun yüksek olduğu dönemlerde rakam değişmese bile o tutarın karşılayabildiği ihtiyaç azalabilir. Aradığımız şey kazanç üretmek değil, zaman içinde aşınmayı konuşabileceğimiz anlaşılır bir referans.

Bu tasarımda 1 BenGram, 1 gram altının referans değerini; 100 BenAkçe de aynı referansı ifade eder. Böylece farklı tarihlerdeki tutarlar ortak bir ölçüyle karşılaştırılabilir. Bununla birlikte hangi altın tanımının, saflığın, fiyat türünün, veri kaynağının ve fiyat anının bağlayıcı işlemlerde kullanılacağı henüz kararlaştırılmış değildir.

Altın referansı veya karşılığı aynı şey değildir. Altına göre hesap tutmak, kullanıcı adına altın saklamak anlamına gelmez; altın fiyatı düşebilir ve her dönemde alım gücü garantisi vermez. Gerçek altın karşılığı ancak mülkiyet, saklama, masraf ve doğrulanabilir rezerv açıkça kurulursa söylenebilir; bugün böyle bir rezerv ilan edilmiyor.

Yukarıdaki araç değişmeyen 100’e 1 hesap oranını uygular. Açıldığında Narodowy Bank Polski’nin (NBP) son yayımladığı 1000/1000 saflıktaki 1 gram altın değerini ve A tablosundaki ortalama TRY, USD, EUR ve GBP kurlarını alır; BenAkçe, BenGram ve para karşılığını kendisi hesaplar. İstersen kendi kaynağındaki gram altın fiyatını girerek sonucu karşılaştırabilirsin.

Bu bağlantı gün içi canlı alış–satış fiyatı değil, tarihini açıkça gösteren günlük resmî bir referanstır. Para karşılığı, NBP’nin PLN cinsinden gram altın değerinin seçilen para birimine ait ortalama kura bölünmesiyle türetilir. Hangi kaynağın bağlayıcı ödemelerde kullanılacağı ayrıca kararlaştırılacaktır; buradaki hesap bağlayıcı fiyat, ödeme tutarı veya değer koruma garantisi değildir.

Ana sayfadaki çanta örneğine bu kez katkı, hak ve ödeme açısından bakalım. Buradaki kişiler, işlemler ve tutarlar yalnızca örnektir; açık proje veya gelir vaadi değildir.

Aşağıdaki hesapta Elif’in 250 BenAkçelik alacağı kesinleşmiş olsun. Bu, 2,50 BenGramlık referans değerin başka bir yazımıdır. Yalnızca 50 BenAkçelik kısmın kaynağı dış ödeme için ayrılmışsa 200 BenAkçe ödeme bekler, 50 BenAkçe ise ödemeye hazır durumda görünür. Ölçü birimi ile ödeme durumu birbirine karışmaz; toplam hak 300 BenAkçe’ye çıkmaz.

Her işlemde gerçek tutar ve para birimi, işlem tarihi, varsa altın referansı ve fiyat kaynağı ayrı tutulmalı. Referansın yalnızca bilgi amaçlı mı, yoksa üzerinde anlaşılan ödeme hesabını da etkileyen bir koşul mu olduğu açık olmalı.

Bekleyen kaynak için seçilen saklama yöntemi ile üretimde kullanılan kaynak farklıdır. Bağış kumaş alımında harcandıysa artık kumaşa dönüşmüştür; aynı altın hâlâ kasadaymış gibi gösterilemez. Projeye yatırılan kaynak da aynı anda başka bir kullanılabilir bakiyenin karşılığı sayılamaz.

Altın cinsinden ödeme yükümlülüğü düşünülüyorsa fiyat yükselişinin yükünü kimin taşıdığı, karşılığın nasıl korunduğu ve TL ödemede fiyatın hangi anda sabitlendiği belirlenmeli. Aynı nominal referans; yatırım kaydı ile hazır bakiyenin aynı risk ve likiditeye sahip olduğu anlamına gelmez.

Bu sayfadaki çevirici hesap yapar; para yüklemez, BenAkçe satmaz, bakiye veya hesap oluşturmaz, üyeler arasında değer aktarmaz ve dış ödeme başlatmaz. İlk kayıt denemeleri de gerçek para hareketi olmadan işleyişi ve itiraz yollarını sınamalı; finansal özellikler uzman incelemesi ve gerekli yetkili yapı kurulmadan açılmamalıdır.

BenBiz Pazarı’nın gerçek satış ve ödeme yolu; sorumlu ticari yapı ile uygun lisanslı ödeme çözüm ortağı belirlendikten sonra, yurt içinde TL ve desteklenen dövizlerle, yurt dışında ise sağlayıcının izin verdiği para birimleri ve ülkelerle ayrıca kurulacak. Sağlayıcı seçilmiş veya satış başlamış değildir. BenBiz Pazarı’ndan alışveriş için BenAkçe ya da BenGram edinmek başlangıç koşulu olmayacak.

Bir araca “puan” ya da “üyelere özel” demek hukuki niteliğini belirlemez. Ödeme, elektronik para, yatırım ve bağış işlemlerinin kapsamı; hukuk, mali müşavirlik ve ilgili yetkili kuruluşlarla ayrıca değerlendirilecek.